سنجش و اندازه‌گیری (روان‌سنجی)

روان‌سنجی درباره‌ی کیفیتِ اندازه‌گیریِ ویژگی‌های روان‌شناختی است. این گرایش می‌پرسد نمره چطور به دست آمده است، یک ابزار چه چیزی را می‌سنجد و در چه شرایطی می‌توان بر نتیجه‌ی آن تکیه کرد.

مقطع
کارشناسی ارشد
کدِ ضریبِ کنکور
۳
مبنای ضرایب
دفترچه‌ی ۱۴۰۵

این گرایش برای چه کسی مناسب است؟

اگر در مواجهه با یک نتیجه‌ی آزمون می‌پرسید «این نمره تا چه حد قابل‌اعتماد است و برای چه تصمیمی کافی است؟»، سنجش و اندازه‌گیری را بررسی کنید. کارِ واقعی می‌تواند تحلیلِ سؤال‌های یک آزمون، بررسیِ تفاوتِ عملکردِ سؤال در گروه‌ها یا طراحیِ شاخصِ یک پرسشنامه باشد.

کار با آمار، مدل‌سازی و داده محورِ اصلی است. علاقه به منطقِ آزمون، خواندنِ گزارش‌های کمّی و آمادگی برای یادگیریِ ابزارهای تحلیلی از پیش‌زمینه‌های سودمندند.

تفاوت با گرایش‌های نزدیک

در بالینی ممکن است آزمون یکی از منابعِ داده برای فهمِ مشکلِ فرد باشد. روان‌سنجی بر خودِ ابزار، ویژگیِ نمره و کیفیتِ تفسیرِ نتیجه متمرکز است. کار با آزمون‌های روانی برای ارائه‌ی خدمتِ تخصصی، جداگانه تابعِ ضوابطِ حرفه‌ای است.

در دوره‌ی دانشگاه چه می‌خوانید؟

خوشه‌های زیر محورهای تخصصیِ این حوزه‌اند. برنامه‌ی ارشدِ روان‌سنجی دانشگاه میزوری نمونه‌ی مقایسه‌ای خارج از ایران است. برای فهرستِ رسمیِ درس‌های ایران به چارتِ دانشگاه مقصد رجوع کنید.

نظریه‌ی اندازه‌گیری و تحلیلِ سؤال

در نظریه‌ی کلاسیک آزمون و مدل‌های پاسخِ سؤال، تشخیص می‌دهید نمره از چه ترکیبی به دست می‌آید و کدام سؤال میانِ افراد تمایز ایجاد می‌کند.

پایایی، روایی و انصاف

می‌سنجید آیا نتیجه در شرایط مشابه تکرارپذیر است، برای کاربردِ مدنظر شواهدِ کافی دارد و استفاده از آن در گروه‌های متفاوت چه محدودیتی دارد.

آمارِ پیشرفته و مدل‌سازی

با رگرسیون، تحلیلِ عاملی و کار با داده از داده‌ی خام به مدل می‌رسید. برای نمونه، بررسی می‌کنید آیا سؤال‌های یک ابزار به همان بُعدهای پیش‌بینی‌شده تعلق دارند.

طراحیِ آزمون و ارتباط با تصمیم

از مشخص کردنِ هدفِ آزمون تا طراحیِ جدولِ محتوا، نمونه‌گیری، تفسیر و گزارشِ نتیجه پیش می‌روید و محدودیت‌های نتیجه را به کاربر توضیح می‌دهید.

این مسیر به چه کارهایی می‌رسد؟

سنجشِ آموزشی و آزمون‌سازی

پرسش‌ها، دشواری و تمایزِ آن‌ها را تحلیل می‌کنید و برای ساخت یا بازنگریِ آزمون شواهد گرد می‌آورید.

پژوهش و ارزیابیِ ابزار

در تیم‌های پژوهشی پایایی و رواییِ ابزار را می‌سنجید، روشِ تحلیل را مستند می‌کنید و گزارشِ فنی یا مقاله تهیه می‌کنید.

ارزیابیِ منابع انسانی و تحلیل داده

در نقشِ تحلیلی، ابزارهای گزینش را ارزیابی یا داده‌های عملکرد را تحلیل می‌کنید. استفاده از نمره‌های حساس به معیارهای شفاف و حفظِ محرمانگی نیاز دارد.

یک نمونه‌ی کارِ قابل بازبینی، مثل تحلیلِ یک آزمونِ عمومی با داده‌ی بی‌نام و توضیحِ محدودیت‌هایش، می‌تواند برای مسیرهای پژوهشی و سنجش مفید باشد. کارِ تحلیلیِ سازمانی با صلاحیتِ انجامِ ارزیابیِ بالینی یکسان نیست.

درس‌های کنکور و منابعِ مطالعه

آزمون ۱۴۰۵ با کدِ ضریب ۳. نامِ هر درس به راهنمای آن می‌رسد. کتاب‌های مرتبط را می‌توانید در همین صفحه باز کنید.

پیشنهاد برای شروع مطالعه

روان‌سنجی، آزمون‌های شناختی، آمار و روشِ تحقیق، رشد و متونِ روان‌شناسی در دفترچه‌ی ۱۴۰۵ ضریبِ ۲ دارند. برای هر سازه، یک تعریف از آن، روشی برای اندازه‌گیری و یک خطرِ تفسیر بنویسید. برای آمار فقط فرمول نخوانید. با داده‌ی کوچک و خروجیِ تحلیل تمرین کنید.

پرسش‌های متداول

آیا برای روان‌سنجی لازم است از قبل برنامه‌نویسی بلد باشم؟

دانشِ آمار و منطقِ تحلیل مهم است. یادگیری تدریجیِ یک محیطِ تحلیلی و نگاه کردن به داده‌ی واقعی را زود شروع کنید. پیش‌نیاز رسمی را از دانشگاه بپرسید.

پایایی و روایی چه فرقی دارند؟

پایایی به میزانِ ثبات یا دقتِ نمره مربوط است. روایی به شواهدِ لازم برای تفسیرِ نمره در یک کاربردِ معین مربوط می‌شود. پایاییِ بالا به‌تنهایی برای کاربردِ درست کافی نیست.

این گرایش فقط کار با آزمونِ هوش است؟

خیر. سنجشِ آموزشی، ساخت و ارزیابیِ پرسشنامه، اندازه‌گیریِ تفاوت‌های فردی و تحلیلِ آزمونِ گزینش، نمونه‌هایی از کاربردهای دیگرند.

گرایش‌های دیگر

دیدن همه‌ی گرایش‌های ارشد روان‌شناسی