روان‌شناسی رشد

روان‌شناسی رشد تغییرهای شناختی، عاطفی و اجتماعیِ انسان را در طولِ زندگی توضیح می‌دهد.

در این درس چه یاد می‌گیرید؟

روان‌شناسی رشد می‌پرسد یک توانایی یا الگوی رفتار در طولِ زندگی چگونه تغییر می‌کند، چه چیزی کمابیش پایدار می‌ماند و فرد و محیط چگونه در آن سهم دارند. تغییرِ واژگانِ کودک نمونه‌ای است که می‌توان آن را از نظرِ رشدِ شناختی، فرصتِ گفت‌وگو و رابطه با دیگران بررسی کرد.

تفاوتِ افرادِ دو گروهِ سنی لزوماً همان تغییری نیست که یک فرد در طولِ زمان تجربه می‌کند. برای همین، در کنارِ نظریه‌ها باید شیوه‌ی مشاهده و طرحِ مطالعه را هم بخوانید.

رشد در چند بُعد

تغییرِ بدنی، شناختی و اجتماعی‌ـ‌هیجانی به هم مربوط‌اند. برای نمونه، با راه‌افتادنِ کودک، فرصتِ جست‌وجوی محیط و شیوه‌ی تعامل با مراقب نیز عوض می‌شود.

رشدِ پیوسته و دگرگونی‌های کیفی

در توصیفِ یک تغییر بپرسید مقدارِ یک توانایی بیشتر شده یا شیوه‌ی انجامِ کار عوض شده است. دو نظریه ممکن است از یک مشاهده برداشت‌های متفاوتی داشته باشند.

اثرِ محیط، فرهنگ و تفاوتِ فردی

در بررسیِ هر الگو به فرصت‌های تجربه، خانواده و زمینه‌ی فرهنگی توجه کنید. میانگینِ یک گروه را به عنوانِ سرنوشت یا معیارِ یکسانِ همه‌ی افراد تفسیر نکنید.

طرحِ مقطعی و طولی

در طرحِ مقطعی گروه‌های سنی جدا را در یک زمان مقایسه می‌کنید. در طرحِ طولی افراد را در چند زمان دنبال می‌کنید و به ریزشِ نمونه و اثرِ تجربه‌های تکراری توجه دارید.

پیشنهاد مطالعه و تمرین

دو طرحِ کوتاه برای مطالعه‌ی تغییرِ دامنه‌ی واژگان در دبستان بنویسید، یکی مقطعی و دیگری طولی. برای هر طرح زمانِ مشاهده، افرادِ مورد بررسی و یک عاملِ مخدوش‌کننده را مشخص کنید. پاسخِ درست باید نشان دهد کدام طرح تغییرِ همان کودک را اندازه می‌گیرد.

کتاب‌های مرتبط