روان‌سنجی

روان‌سنجی درباره‌ی کیفیتِ اندازه‌گیریِ ویژگی‌های روان‌شناختی است؛ از طراحیِ ابزار تا تفسیرِ نمره.

در این درس چه یاد می‌گیرید؟

روان‌سنجی کیفیتِ اندازه‌گیری و تفسیرِ نمره را بررسی می‌کند. برای نمونه، اگر دو آزمون قرار است اضطرابِ امتحان را بسنجند، ممکن است هر دو نمره‌ی نسبتاً باثبات بدهند، ولی یکی بر نگرانیِ ذهنی و دیگری بر واکنش‌های بدنی تمرکز کند. باثبات بودنِ نمره به‌تنهایی نشان نمی‌دهد کدام ابزار با کاربردِ موردنظر سازگارتر است.

در تحلیلِ آزمون بپرسید نتیجه برای چه گروهی، در چه شرایطی و برای چه تصمیمی به کار می‌رود. این سه پرسش تعیین می‌کنند چه شاهدی برای دفاع از تفسیرِ نمره لازم دارید.

سازه، مشاهده و نمره

سازه ویژگیِ نظری‌ای مانند تواناییِ خواندن است. پاسخِ فرد به سؤال‌ها داده‌ی مشاهده‌شده است. نمره با قاعده‌ای مشخص از پاسخ‌ها ساخته می‌شود و تنها نشانه‌ای از سازه است.

پایایی و خطای اندازه‌گیری

پایایی به دقت و سازگاریِ نمره‌ها در چارچوبِ یک روشِ اندازه‌گیری مربوط است. تکرار، توافقِ ارزیابان و سازگاریِ پاسخ‌ها هرکدام نوعِ متفاوتی از خطا را نشان می‌دهند.

رواییِ تفسیر و کاربرد

ببینید چه شواهدی از محتوای آزمون، ساختارِ پاسخ‌ها یا رابطه با سنجه‌های دیگر به تفسیرِ مشخصِ نمره کمک می‌کند. دفاع از یک کاربرد، دفاع از همه‌ی کاربردها نیست.

هنجار، گروه و انصاف

معنای یک نمره به گروهِ مرجع و قواعدِ کاربرد وابسته است. اگر زبان یا شرایطِ اجرا برای یک گروه مانع ایجاد کند، آزمون ممکن است به چیزی خارج از تواناییِ مدنظر حساس شده باشد.

پیشنهاد مطالعه و تمرین

یک آزمونِ فرضیِ خواندن بسازید که همه‌ی سؤال‌هایش واژه‌های کم‌کاربرد دارند. دو کاربرد پیشنهاد دهید، سنجشِ دانستنِ واژگان و سنجشِ فهمِ کلیِ متن. برای هر کاربرد، یک شاهدِ روایی و یک منبعِ خطا یا مانعِ احتمالی بنویسید. در پاسخ باید روشن باشد که چرا همان نمره برای این دو کاربرد به شواهدِ متفاوتی نیاز دارد.

کتاب‌های مرتبط