روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی

در روان‌شناسی و آموزشِ کودکان استثنایی، رشد و یادگیریِ کودکانِ دارای نیازهای ویژه را بررسی می‌کنید و شیوه‌های سنجش، دسترس‌پذیری و حمایتِ آموزشی را می‌آموزید.

مقطع
کارشناسی ارشد
کدِ ضریبِ کنکور
۵
مبنای ضرایب
دفترچه‌ی ۱۴۰۵

این گرایش برای چه کسی مناسب است؟

اگر در دیدنِ یک مشکلِ یادگیری اول می‌پرسید «کدام مانع در محیط وجود دارد و چه تغییری به این کودک کمک می‌کند؟»، این مسیر ارزش بررسی دارد. برای نمونه، در ارزیابیِ یک تکلیفِ خواندن می‌توان نقشِ زبان، توجه، روشِ آموزش و دسترسی به تمرین را جداگانه بررسی کرد.

در این حوزه کار معمولاً به همکاری با کودک، خانواده، معلم و گاهی متخصصانِ دیگر نیاز دارد. علاقه به مشاهده‌ی دقیق، پیگیریِ پیشرفت و تنظیمِ برنامه بر اساسِ بازخورد مهم است.

تفاوت با گرایش‌های نزدیک

بالینیِ کودک و نوجوان بیشتر به ارزیابی و مداخله‌ی بالینی در بسترِ رشد می‌پردازد. این گرایش بر عملکردِ آموزشی، دسترسیِ کودک به کلاس و طراحیِ حمایتِ یادگیری تأکید بیشتری دارد. سنجشِ نیازِ آموزشی و تشخیصِ بالینی نقش‌های متمایزی دارند.

در دوره‌ی دانشگاه چه می‌خوانید؟

محورهای زیر از برنامه‌ی ارشدِ آموزشِ ویژه‌ی دانشگاه کانزاس و برنامه‌ی پژوهشیِ ناتوانی‌های رشدیِ دانشگاه ایالتی اوهایو برای توضیحِ حوزه استفاده می‌کنند. عنوان و ترتیبِ درس‌های رسمی و شیوه‌ی کارورزی را از دانشگاهِ ایرانیِ مقصد بگیرید.

رشد، نیازهای یادگیری و تفاوت‌های فردی

الگوهای رشد و دشواری‌های شناختی، زبانی و رفتاری را در بافتِ سن و محیط بررسی می‌کنید و میانِ نیازِ کودک و مانعِ آموزشی فرق می‌گذارید.

سنجشِ آموزشی و پایشِ پیشرفت

با مشاهده، نمونه‌ی کارِ کلاسی و سنجه‌های مناسب، یک خطِ پایه می‌سازید. بعد میزانِ تغییر را طیِ چند نوبت با همان معیار دنبال می‌کنید.

طراحیِ آموزش و دسترس‌پذیری

هدفِ مشخص، راهبردِ تدریس، ابزارِ کمکی و فرصتِ تمرین را متناسب با نیاز انتخاب می‌کنید. نمونه‌ی عملی، تغییرِ شیوه‌ی ارائه‌ی متن یا تقسیمِ یک تکلیفِ پیچیده به گام‌های کوتاه است.

همکاری با خانواده و مدرسه

هدف‌ها و شیوه‌ی ثبتِ پیشرفت را با افرادِ درگیر هماهنگ می‌کنید. فعالیت‌های نقش‌های آموزشی، سنجشی و درمانی باید از نظرِ صلاحیت و مسئولیت مشخص باشند.

این مسیر به چه کارهایی می‌رسد؟

آموزش ویژه و پشتیبانیِ یادگیری

در جایگاه‌های مجازِ آموزشی به جمع‌آوریِ داده‌ی پیشرفت و طراحیِ حمایت کمک می‌کنید. استخدام و شرحِ وظایفِ رسمی مطابق شرایطِ نهادِ آموزشی تعیین می‌شوند.

طراحیِ برنامه و محتوای دسترس‌پذیر

موادِ آموزشی، تمرین و شیوه‌ی ارائه را به تناسبِ نیازِ یادگیرنده بازطراحی و اثربخشیِ آن را با داده بررسی می‌کنید.

پژوهش و ارزیابیِ مداخلاتِ آموزشی

درباره‌ی روشِ آموزش و عواملِ اثرگذار بر عملکردِ یادگیرنده مطالعه می‌کنید یا در طرح‌های پیگیریِ پیشرفت و ارزیابیِ برنامه همکاری می‌کنید.

برای مقایسه‌ی دوره‌ها به محلِ کارورزی، دسترسی به موقعیت‌های واقعی و فرصتِ یادگیریِ همکاری با مدرسه توجه کنید. آموزش، ارزیابیِ بالینی و خدماتِ درمانی صلاحیت‌ها و ضوابطِ مربوط به خود را دارند.

درس‌های کنکور و منابعِ مطالعه

آزمون ۱۴۰۵ با کدِ ضریب ۵. نامِ هر درس به راهنمای آن می‌رسد. کتاب‌های مرتبط را می‌توانید در همین صفحه باز کنید.

پیشنهاد برای شروع مطالعه

در کد ضریبِ ۵ آزمونِ ۱۴۰۵، «روان‌شناسی مرضی و کودکانِ استثنایی» و «آموزش و پرورشِ کودکانِ استثنایی» ضریبِ ۳ دارند. برای هر نیازِ آموزشی، نشانه‌ی قابل‌مشاهده، مداخله‌ی آموزشیِ نمونه و معیارِ پیگیری بنویسید. رشد، تربیتی، روان‌سنجی و سایرِ درس‌های ضریبِ ۲ را از برنامه حذف نکنید.

پرسش‌های متداول

آیا این گرایش فقط درباره‌ی ناتوانیِ ذهنی است؟

خیر. نیازهای یادگیری، دسترسی، رفتار و تفاوت‌های رشدی دامنه‌های گسترده‌تری‌اند. برنامه‌ی هر دانشگاه تعیین می‌کند به کدام حوزه‌ها بیشتر پرداخته می‌شود.

در تمرینِ آموزشی از کجا بفهمم حمایت نتیجه داده است؟

پیش از شروع، رفتاری را که قرار است تغییر کند تعریف و وضعیتِ اولیه را ثبت کنید. سپس با معیارِ ثابت و در چند نوبت پیشرفت را بررسی کنید.

آیا مدرکِ این گرایش به معنی استخدام در مدرسه است؟

خیر. مدرک می‌تواند برای بعضی نقش‌های آموزشی یا پژوهشی مرتبط باشد. مسیرِ استخدام، شرح وظایف و صلاحیت‌ها به فراخوانِ رسمی و نیازِ نهادِ مربوط بستگی دارند.

گرایش‌های دیگر

دیدن همه‌ی گرایش‌های ارشد روان‌شناسی