روان‌شناسی ـ روان‌شناسی دین

روان‌شناسیِ دین، باور و تجربه‌ی دینی یا معنوی را از نظرِ رشد، هیجان، هویت و رابطه با دیگران بررسی می‌کند.

مقطع
کارشناسی ارشد
کدِ ضریبِ کنکور
۱
مبنای ضرایب
دفترچه‌ی ۱۴۰۵

این گرایش برای چه کسی مناسب است؟

یک رویدادِ دشوار ممکن است برای یک نفر حسِ تعلق و معنا را تقویت کند و برای فردی دیگر پرسش و تعارض به همراه داشته باشد. در این گرایش، تفاوتِ تجربه و شیوه‌ی فهمِ آن را با مصاحبه، مشاهده یا ابزارِ پژوهشی بررسی می‌کنید.

اگر به تجربه‌ی زیسته، نقشِ فرهنگ و سنجشِ دقیقِ مفاهیم علاقه دارید، این مسیر را جدی بگیرید. هنگامِ پژوهش لازم است بتوانید برداشتِ خودتان را از گزارشِ مشارکت‌کننده جدا کنید و واژه‌های او را در زمینه‌ی فرهنگیِ خودش بفهمید.

تفاوت با گرایش‌های نزدیک

روان‌شناسیِ دین مطالعه‌ی روان‌شناختیِ باور، عمل و تجربه‌ی دینی است. الهیات می‌تواند به معنا یا درستیِ آموزه‌ها بپردازد. در روان‌شناسیِ اسلامی، اندیشه‌های اسلامی ممکن است در صورت‌بندیِ پرسشِ روان‌شناختی نقشِ پررنگ‌تری داشته باشند. این حوزه‌ها می‌توانند مسئله‌ی مشترک داشته باشند و روش‌هایشان فرق کند.

در دوره‌ی دانشگاه چه می‌خوانید؟

محورها از سرفصلِ درسِ روان‌شناسیِ دینِ دانشگاهِ کلمبیا، معرفیِ درس در دانشگاهِ آزاد آمستردام و تعریفِ انجمنِ تخصصیِ این حوزه گرفته شده‌اند. این‌ها نمونه‌های موضوعی‌اند. برنامه‌ی ارشدِ دانشگاهِ ایرانی را در چارتِ همان دانشگاه بررسی کنید.

باور، تجربه و رشدِ دینی

مسیرِ شکل‌گیری و بازنگریِ باورها را در طولِ زندگی دنبال می‌کنید. پیوندِ آن با هویت، آیین و عضویت در اجتماع، موضوعِ مطالعه است.

دین، معنا و کنارآمدن با دشواری

بررسی می‌کنید فرد در مواجهه با فقدان یا تغییر چگونه به باور، رابطه و منابعِ حمایتی رجوع می‌کند. حمایت و تعارض می‌توانند هر دو در تجربه‌ی فرد حاضر باشند.

فرهنگ و رفتارِ اجتماعی

می‌سنجید تجربه‌ی فرد در پیوند با خانواده، جامعه و نهادهای دینی چگونه تغییر می‌کند و کدام تعبیرها در زمینه‌های دیگر همان معنا را دارند.

روشِ پژوهش و اخلاق

برای پرسش درباره‌ی تجربه از مصاحبه یا پرسش‌نامه‌ی مناسب استفاده می‌کنید. رضایت، محرمانگی و پرهیز از یکسان دیدنِ سنت‌ها بخشی از طراحیِ پژوهش است.

این مسیر به چه کارهایی می‌رسد؟

پژوهشِ دانشگاهی و بین‌رشته‌ای

در گروه‌های روان‌شناسی، دین‌پژوهی یا مطالعاتِ فرهنگی می‌توانید درباره‌ی هویت، معنا و تجربه‌ی زیسته پژوهش کنید.

مطالعه‌ی فرهنگی و اجتماعی

در تیم‌های پژوهشی می‌توانید مصاحبه و پیمایش طراحی کنید و روشن کنید افرادِ شرکت‌کننده واژه‌هایی مانند باور یا معنویت را چگونه به کار می‌برند.

ارزیابی و آموزش

در پروژه‌های آموزشی و پژوهشی می‌توانید محتوای چندفرهنگی یا شیوه‌ی سنجشِ یک برنامه را بازبینی کنید و نسبت به نتیجه‌گیریِ کلی درباره‌ی گروه‌ها حساس باشید.

شناختِ تجربه‌ی دینی می‌تواند مکملِ کارِ خدماتِ روان‌شناختی باشد. برای ارائه‌ی خدمات، شرایطِ صلاحیتِ حرفه‌ای و حدودِ عملِ نقشِ موردنظر را جداگانه بررسی کنید.

درس‌های کنکور و منابعِ مطالعه

آزمون ۱۴۰۵ با کدِ ضریب ۱. نامِ هر درس به راهنمای آن می‌رسد. کتاب‌های مرتبط را می‌توانید در همین صفحه باز کنید.

پیشنهاد برای شروع مطالعه

در دفترچه‌ی ۱۴۰۵، این گرایش کدِ ضریبِ ۱ دارد. عمومی، رشد، مرضی و کودکانِ استثنایی و متونِ انگلیسیِ روان‌شناسی ضریب ۲ دارند. درسِ علم‌النفس را کنارِ این چهار درس مرور کنید و برای هر اصطلاحِ نزدیک، مانند نفس و روح، تعریف و جایگاهِ آن را در سنتِ مربوط بنویسید.

پرسش‌های متداول

آیا برای پژوهش در این حوزه باید به سنتِ دینیِ موردِ بررسی تعلق داشته باشم؟

آنچه در پژوهش اهمیت دارد آشنایی با زمینه، شفاف‌بودنِ روش و احترام به تجربه‌ی مشارکت‌کننده است. پژوهشگر باید روشن کند جایگاه و پیش‌فرض‌های او چگونه ممکن است بر تفسیر اثر بگذارند.

آیا دینداری و معنویت در تحقیق یک متغیرند؟

به تعریف و ابزار وابسته است. ممکن است یکی را با مشارکتِ نهادین و دیگری را با تجربه‌ی معنا بسنجند. بهتر است هر کدام از ابتدا تعریف و شیوه‌ی سنجشِ روشن داشته باشند.

چه موضوعی برای شروعِ یک پروژه مناسب است؟

مثلاً می‌توانید تجربه‌ی تعلقِ گروهی را در یک گروهِ مشخص مطالعه کنید. پرسش را در حدی نگه دارید که با نمونه و زمانِ دسترس‌پذیر قابل بررسی باشد.

گرایش‌های دیگر

دیدن همه‌ی گرایش‌های ارشد روان‌شناسی